Praktijk – alles over remvloeistof (1)

Net als motorolie raakt remvloeistof vervuild en veroudert het. Bij motorolie komt dat vooral door verbrandingsresten en slijtagedeeltjes, bij remvloeistof is het met name de opname van water uit de buitenlucht dat zorgt voor veroudering en verlaging van het kookpunt (het remsysteem is noodgedwongen geventileerd c.q. open, omdat het niveau in het rempotje moet kunnen zakken). De vloeistof wordt daardoor op den duur troebel en donkerder, maar dat alleen zegt niet alles. In het algemeen blijft de vloeistof langer goed bij een motor die zelden in de regen rijdt of staat, maar om de twee jaar is verversen sowieso aan te raden, mede om corrosie in je systeem te voorkomen.

REMVLOEISTOF CONTROLEREN
Toestand en niveau controleren: je kunt niet altijd zien of de remvloeistof verouderd is, maar een blik op en eventueel in het remvloeistofreservoir is sowieso nuttig. Een laag niveau wijst op ver afgesleten remblokken of een lekkage. Als de vloeistof troebel of donker is, moet hij ververst worden. Met een proefstaafje kun je het watergehalte bepalen, met een professionele remvloeistoftester kun je zelfs het kookpunt bepalen.
Correct aflezen: het remvloeistofreservoir moet rechtop staan, dus draai (in het geval van de voorrem) eventueel je stuur in de vereiste stand. Doorzichtige potjes hebben MIN- en MAX-streepjes, bij aluminium potjes geldt de bovenste rand van het ronde peilglas als maximum. Belangrijk: er moet altijd nog wat lucht boven de remvloeistof zichtbaar zijn. Als die er niet is, is het reservoir te vol. Dan kan het gebeuren dat de remvloeistof niet vanuit de leiding kan terugstromen naar het potje en dat de remzuigers na het remmen niet goed terugschuiven in de remklauw. Dan blijft de rem aanlopen met oververhitting en mogelijk zwaarder aanlopen of zelfs blokkeren tot gevolg.
Verversingsinterval: aangezien de visuele controle niet altijd uitsluitsel geeft over de staat van de vloeistof, moet het verversingsinterval van twee jaar strikt worden nageleefd.

REMVLOEISTOF BIJVULLEN
Als het peil in het reservoir onder het minimumstreepje komt (bij een peilglas is dat meestal onder halverwege, zie foto), moet je bijvullen. Zo voorkom je dat lucht vanuit het reservoir in de remleiding wordt gepompt. Daarbij moet je het juiste type remvloeistof gebruiken, waarbij mengen mogelijk is zolang er geen DOT 5 aan te pas komt; dat is namelijk een totaal andere vloeistof op siliconenbasis (daarover in deel 2 meer). DOT 3, 4 en 5.1 zijn in principe mengbaar.
Een laag remvloeistofnveau heeft echter altijd een belangrijke oorzaak. Ofwel zijn de remblokken sterk afgesleten, ofwel is er een lekkage. In beide gevallen moet er meer worden gedaan dan alleen maar bijvullen. Controle van de staat van de remblokken is de logische vervolgstap, als er nergens lekkage zichtbaar is (met ABS is dat overigens minder makkelijk te vinden dan zonder ABS). Als het lage vloeistofniveau het gevolg is van versleten remblokken, zal het niveau na montage van nieuwe remblokken weer stijgen. Voordat je bijvult, dus eerst de remblokken controleren! Anders kan het niveau na montage van nieuwe remblokken immers stijgen tot voorbij het maximum. Als het niveau erg laag was, is het ook aan te raden om het systeem te ontluchten, aangezien er vanuit het schuddende potje lucht in de leidingen gepompt kan zijn.
Als er bij de laatste keer verversen netjes tot maximum is gevuld, zou het niveau zelfs bij versleten remblokken niet onder het minimum moeten komen. Daarom moet een te laag niveau altijd serieus worden genomen als indicatie voor een mogelijk dringend probleem. Dan is bijvullen alleen geen oplossing.

REMVLOEISTOF CORRECT KOPEN, BEWAREN EN AFVOEREN
Remvloeistof is een lastig goedje: het veroudert al in het schap, kan niet tegen slechte opslagomstandigheden en vormt na gebruik chemisch afval dat apart moet worden afgevoerd. Het verversen is dus maar de helft van het verhaal, het ‘ervoor’ en ‘erna’ speelt ook mee.

Remvloeistof kopen
Pak niet zomaar een flesje waarop ‘remvloeistof’ staat! Niet in de winkel en nog minder thuis of bij een vriend in z’n werkplaats. Ten eerste moet de remvloeistof vers zijn, dat wil zeggen nog in de gesloten verpakking. In eenmaal geopende flesjes trekt remvloeistof vocht aan en dat versnelt de veroudering.
Verder moet je bij aanschaf goed letten op de technische specificaties. Hou je aan de fabrieksvoorschriften voor je motor en let daarbij (naast de juiste DOT-klasse) op twee beslissende waarden: een zo hoog mogelijk droog kookpunt (dat is de waarde voor de nieuwe, verzegelde vloeistof) en – nog belangrijker voor de praktijk – een hoog nat kookpunt, dat de veiligheidsbuffer aangeeft bij verouderde vloeistof. Het droge kookpunt ligt in de regel tussen 205°C (DOT 3) en 260°C (DOT 5.1), het natte kookpunt moet niet onder de 155°C liggen.
Bij moderne motoren moet je extra goed opletten: in het systeem van een motor met hellingshoekafhankelijk ABS en fijngevoelige hulpsystemen hoort bij voorkeur DOT 5.1 of speciale DOT 4 LV (Low Viscosity). Deze vloeistoffen zijn extra dunvloeibaar. DOT 4 werkt weliswaar ook, maar kost door de hogere viscositeit waardevolle reactietijd wanneer het ABS moet gaan regelen; het zit in het millisecondenbereik, maar dat tikt bij hoogfrequent ingrijpen wel aan en kost fijngevoeligheid.
Tot slot een tip: koop liever kleine flesjes die je bij het verversen helemaal opmaakt in plaats van grotere (relatief goedkopere) flessen die vervolgens nog maanden of zelfs jarenlang op de plank staan te verouderen.

Remvloeistof bewaren
Wat je desondanks overhoudt, dien je (logischerwijs) in de originele verpakking te houden en luchtdicht af te sluiten. In het beste geval is de ruimte droog, koel en goed geventileerd. Ongeopend kun je remvloeistof twee jaar bewaren, reeds aangebroken flesjes zou je eigenlijk binnen een paar maanden moeten verbruiken.
Als je de remvloeistof niet in de originele verpakking bewaart, zet er dan in elk geval duidelijk op wat het precies is, inclusief de datum. Wanneer dat ook heel belangrijk is: wanneer je lege frisdrankflessen gebruikt voor het opvangen van gebruikte remvloeistof! Gebruikte remvloeistof is vaak amper te onderscheiden van bepaalde soorten appelsap, dus om gevaarlijke vergissingen te voorkomen… En zo komen we bij het derde punt:

Remvloeistof afvoeren
Remvloeistof is giftig, bijtend en gevaarlijk voor oppervlaktewater. Het hoort absoluut niet in de afgewerkte olie of in de waterafvoer te worden gegooid, en je moet het beslist niet binnen krijgen! Werkplaatsen nemen soms oude remvloeistof aan, en anders kun je het natuurlijk inleveren bij het innamepunt voor chemisch afval in je gemeente. Liefst in de originele verpakking van de oude of de nieuwe remvloeistof, want ook die flessen gelden als chemisch afval. De afgevoerde vloeistof wordt dan ofwel verantwoord verwerkt of in de chemische industrie gerecycled.