MotoPlus 12 - 2021

REPORTAGE SLAG OM DE SCHELDE 70 MOTOPLUS REPORTAGE moet er nu voor zorgen dat ook de Slag om de Schelde niet meer vergeten wordt. Jan Lievens wist er in Zeeland de handen voor op elkaar te krijgen én de begroting rond te krijgen: “Dit is een belangrijke tijd, want zo veel mensen die de oorlog hebben meegemaakt zijn er tenslotte niet meer over. Wie vertelt de jongeren over de strijd die hier is geleverd? Samen met het Bevrijdingsmuseum ligt daar dus echt een taak. Het is niet voor niets dat een (fictief) verhaal van drie jongeren in de film de hoofdrol speelt, wél in kloppend historisch perspectief uiter- aard. En er zijn lespakketten ontwikkeld voor de bovenbouw van het middelbaar onderwijs. Duizenden zijn hier in Zeeland gesneuveld voor de vrijheid van heel Europa.” In vogelvlucht neemt Adrie ons nog even mee terug naar die helse winter van 1944-1945. Na de snelle opmars van de geallieerden van- uit Normandië richting België en Nederland, stokte de opmars bij de Nederlandse rivieren. “De hoop op een snel einde van de Tweede Wereldoorlog bleek vervlogen na de landingen bij Nijmegen en Arnhem voor Operatie Market Garden. De geallieerden zaten vast en ineens werd de noodzaak van een haven in de buurt van groot belang om de doorstoot naar Duits- land niet definitief tot stilstand te brengen. De haven van Antwerpen zou daarvoor ideaal zijn, deze stad was immers al op 4 september 1944 bevrijd en de haven redelijk ongeschonden ingenomen. Maar dat was vooralsnog niets waard, want om de haven te kunnen bereiken moest de Westerschelde bevaren worden en aan beide zijden waren de oevers nog bezet door de bezettingsmacht. En die waren niet van plan om daar zomaar weg te gaan.” Generaal Dwight D. Eisenhower begreep dat als geen ander toen hij riep: ‘Zonder Antwerpen geen Berlijn’. Adrie: “Het veroveren van de Schelde werd topprioriteit, om te beginnen met het gebied ten noorden van Antwerpen, om de toegang tot Zuid-Beveland veilig te stel- len. Daarna was het de beurt aan de ‘Breskens Pocket’, het meest zuidwestelijke puntje van Nederland. Daar zaten nog 10.000 zwaar bewa- pende Duitsers, die tot overmaat van ramp ook nog grote delen van het land onder water hadden gezet, en de Canadezen die gestuurd waren om deze klus te klaren boekten maar moeizaam vooruitgang. Met vlammenwerpers en amfibievoertuigen en ten koste van 600 burgerdoden werd de zuidoever tenslotte op 3 november veiliggesteld.”De overkant bevrij- den van de bezetter bleek nog zwaarder. Adrie: “De strijd om Zuid-Beveland en Walcheren was vreselijk. Na de oorlog zouden de geallieerden verklaren dat ze hier de zwaarste omstandig­ heden tegenkwamen. Half Walcheren werd onder water gezet en er was maar één manier om vanuit Zuid-Beveland door te steken naar dit eiland: via de Sloedam. Een reepje grond van niks met slikken en een ijskoude zee aan beide kanten. Intussen bombardeerden de Engelsen alles wat los en vast zat, in Vlissingen stond na de strijd nog maar één huis overeind. Uiteindelijk is er bijna twee maanden gevoch- ten om de toegang tot de Westerschelde. Dat kostte het leven aan 2.283 burgers, 3.231 geallieerden en 4.250 Duitse soldaten.” Met deze indrukwekkende cijfers in gedachten stappen we de motor weer op. Adrie kent iedere meter van dit terrein op z’n duimpje en beheert ook een schat aan ‘kleine’verhalen, van plaat- selijke verzetsdaden, bizarre toevalligheden en tal van gruwelijke offers die de Zeeuwen hier hebben moeten brengen. We rijden naar de Sloedam, een strook van slechts één kilometer lang en 45 meter breed, misschien wel het zwaarst bevochten stukje Nederlands grond­ gebied. Zes dagen lang werden Poolse, Britse en Canadese soldaten hier onder vuur genomen voordat er eindelijk een weg naar Walcheren open lag. De dam ligt er nog en voor wie geen weet heeft van het vergoten bloed, is een prach- tig monument opgericht. Wij staan er even stil. Zon, een bries over het vlakke Zeeuwse land, niets herinnert nog aan lang geleden. Dan verder, binnendoor naar Westkapelle. Verlaten en leeg, hier genieten we van het landschap en die heerlijke motorweggetjes binnendoor doen bijna vergeten dat het hier in oorlogstijd kaal, verwoest en ondergelopen was. In Westkapelle stuiten we op een aantal herdenkingstekens. Maar die van molen De Roos maakt toch wel de meeste indruk. Hier kwamen op 3 oktober 1944 47 doodsbange Het Bevrijdingsmuseum Zeeland hoopt binnenkort eindelijk de deuren weer te openen. Ruim voldoende tijd in voor een bezoek: de vrijwilligers vertellen vele verhalen en je kunt er eindeloos ronddwalen. Bijna al het materiaal in het Bevrijdingsmuseum werd aangeleverd door de Zeeuwen zelf, inclusief tonnen aan staal en oorlogstuig. Op de foto rechts zie je de 17 ton wegende Buffalo, een amfibievoertuig dat moest zorgen voor een veilige landing op het Zeeuwse vasteland.